ملا محمد مهدي النراقي ( مترجم : مجتبوي )
85
جامع السعادات ( علم اخلاق اسلامى ) ( فارسي )
و از على بن الحسين - صلوات اللَّه عليهما - روايت شده است كه : « روزى رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله و سلم به شتر چرانى گذر كرد كسى را نزد او فرستاد و شير طلبيد ، وى گفت : امّا شيرى كه در پستان شتران است صبحانهء قبيله است و امّا شيرى كه در ظرف است براى شام آنهاست ، رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود : خدايا مال و فرزندان اين مرد را زياد كن . سپس به شبانى رسيد كسى را نزد او فرستاد و شير خواست ، شيرى را كه در پستان گوسفندان بود دوشيد و آنچه در ظروف خود داشت در ظرف رسول اللَّه صلى اللَّه عليه و آله و سلم ريخت و پر كرد و با گوسفندى نزد حضرت فرستاد و پيام داد كه اين مقدار حاضر بود اگر بخواهيد بيش از اين مىفرستم ، رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله فرمود : خداوندا به قدر كفاف به او روزى كن . يكى از اصحاب عرض كرد : يا رسول اللَّه ، براى كسى كه درخواست تورا رد نمود دعائى كردى كه مطلوب و محبوب همهء ماست ، و براى كسى كه درخواست تورا به خوبى برآورد دعائى كردى كه همهء ما از آن كراهت داريم . پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله و سلم فرمود : اندك و به قدر كفايت بهتر است از بسيارى كه دل را مشغول و غافل كند . خداوندا به محمّد و آل محمّد به قدر كفاف روزى كن « . و امير مؤمنان عليه السلام فرمود : « مردم سه دستهاند : زاهد ، و صابر ، و راغب . امّا زاهد همهء اندوه ها و شادىهاى دنيا را از دل خود بيرون كرده ، نه به چيزى كه از دنيا به او برسد شاد مىشود و نه از چيزى كه از دست او برود غمگين مىگردد ، پس به هر حال راحت است . و امّا صابر ، در دل دنيا را مىخواهد ولى اگر به آن رسيد خود را نگه مىدارد و بر نفس خويش لگام مىنهد چون سرانجام بد و شوم آن را مىداند . و اگر بر دل وى آگاهى يا بى از خويشتن دارى و فروتنى و حزم و دور انديشى او در شگفت خواهى شد . و امّا راغب ( به دنيا ) ، باك ندارد كه دنيا از كجا به او رو آورده ، از حلال است يا حرام ، و پروا نمىكند كه در طلب دنيا آبرويش برود و خود را به هلاكت افكند و مروّت را از ميان ببرد ، اينان همواره در گرداب دنيا گرفتار و در تشويش و اضطرابند » . و فرمود : « إنّ من أعون الأخلاق على الدّين الزّهد في الدّنيا » . « مددكارترين اخلاق به دين بىرغبتى نسبت به دنياست » .